150 jaar Daams’ Molen – aan het woord molenaar Ruud Geerligs

Dit jaar bestaat Daams’ Molen 150 jaar en is het 30 jaar geleden dat de molen is gereconstrueerd. Alle reden om de molen en haar team in het zonnetje te zetten. Op vrijdag 3 juli en zaterdag 4 juli is het feest in en om de molen. In aanloop hier naar toe maakt u kennis met het molenteam. Aan het woord is Ruud Geerligs.

Wie is Ruud Geerligs
De naam Ruud Geerligs is bij de echte Vaassenaren goed bekend. Hij is in dit mooie dorp immers geboren en getogen. Vanuit de Apeldoornseweg is hij op 5-jarige leeftijd boven op de bakfiets van zijn vader naar de Stationsstraat vertrokken. Daar woont hij nog steeds met veel plezier. De vader van Ruud was timmerman. Een van zijn laatste klussen was het herstel van de bruggen over het Apeldoorns Kanaal.
Doordat de 72-jarige Ruud zijn hele leven in Vaassen ofwel Voassen heeft gewoond kent hij heel veel mensen. Het dialect is hem met de paplepel ingegoten. Ken oeh weh, wie bej? Zijn diensttijd heeft hij bij de marine uitgediend als wireless operator/telegrafist. Jarenlang heeft hij voor Wegener’s Couranten Concern gewerkt o.a. in public relations. Hij was de aangewezen persoon voor het faciliteren van evenementen, zoals bij de uitreiking van de Zilveren Camera en het vliegerfeest op de Ginkelse heide. Onderwerpen, die nog steeds actueel zijn. Vaak ging hij mee met de door de krant uitgezette excursies, waarop mensen zich konden inschrijven. Ook toen al was hij aanspreekpunt en vraagbaak. Het gezin Geerligs bestaat naast Ruud uit echtgenote Ineke, twee getrouwde kinderen in Nijmegen en Lunteren en drie kleinkinderen, waar hij volop van geniet. Na zijn arbeidzame leven is Ruud niet in een gat gevallen. Er is zoveel werk om je heen, geeft hij aan. Vroeger was hij al actief als leider bij de scouting, de welpen, verkenners en rowans. Alle onderdelen bij de Maarten van Rossumgroep heeft hij wel gehad. Vanuit de Stichting Jeugdleiding Vaassen onderhoudt hij nu nog samen met anderen de gebouwen, waarin de scouting is gehuisvest. Verder is hij actief voor het Gelders Landschap, bij de buitenploeg van kasteel de Cannenburgh. Het werken in de natuur zorgt voor een stukje ontspanning, terwijl je heerlijk in de buitenlucht bezig bent. Ook is hij zijdelings actief voor de Bekenstichting, de Stichting tot behoud van de Veluwse sprengen en beken. “Beken en sprengen zijn de thermometer van de Veluwe, en die thermometer staat in het rood” gaf de directeur van Geldersch Landschap en Kasteelen onlangs aan. Vroeger al waren de beken belangrijk voor de molens. De takken en bladeren moeten eruit, zodat het water weer vrij kan stromen. Het “schonen” van de beken gebeurd met een grote groep vrijwilligers. En vertelt Ruud trots: “er is weer prik gezien”, de beekprik, een zeldzame kaakloze vis.

Daams’ Molen
Destijds liep Ruud over het molenpaadje naar de molen om eieren weg te brengen. Het molenpaadje is inmiddels verbreed en heet sinds 1981 Houtzagerstraat. Hij steekt graag de handen uit de mouwen. Als er een klus te klaren valt is hij van de partij. Hij voelt zich dan ook prima thuis in het molenteam.
Deze gezellige molenaar heeft altijd tijd voor een praatje en een kop koffie. Liefst met een kuuksien, want dat hoort erbij. Je kan hem alles vragen en op veel vragen heeft hij een antwoord. De rondleidingen in Daams’ Molen zijn hem op het lijf geschreven. Op de woensdagen en verder op afroep wordt er vaak een beroep op hem gedaan. Zijn verhaal is doorspekt met anekdotes en wie de taal verstaat goat nog lange nie noa huus.


De jeugd heeft de toekomst
Ruud maakt zich sterk voor het betrekken van de jeugd bij het molenwezen. Want zoals hij zegt: “het korps molenaars wordt ouder en de jeugd heeft de toekomst”. Het bezoeken van basisscholen vindt hij een belangrijke en motiverende taak. Ook worden op hun beurt de basisscholieren uitgenodigd voor een tegenbezoek aan de molen. Ruud geniet van het enthousiasme van de kinderen. Prachtig vindt hij het als er dan een spreekbeurt uit voort komt. Dan is zijn doel bereikt. Maar vergeet ook de oudere jeugd niet. Vanaf 16 jaar kan je beginnen met de opleiding tot vrijwillig molenaar. Twee van deze enthousiastelingen zitten inmiddels in het team als MIO, molenaar in opleiding.


Natuurman in hart en nieren
Ruud had al jong een passie voor alles wat groeit en bloeit. Het onderhouden van zijn tuin, waaronder twee grote vijvers, is zijn lust en zijn leven. Zijn kelder is opslagplaats voor de heerlijke goudrenetten, ook wel Schone van Boskoop geheten. “Het zijn de enige echte“ voegt hij eraan toe. Hij geniet van de natuur. Of het nu van het roodborstje is, dat zijn vaste plekje in de tuin heeft gevonden of van Karel, de gewiekste 15-jarige kat, die niet rust voordat hij een muis gevangen heeft. Ruud is geen uitslaper, hij is al vroeg uit de veren en maakt dan tijd voor de dagelijkse wandeling met zijn hond Joris, een Friese stabij van 9 jaar. En of alle lichamelijke inspanningen nog niet genoeg zijn is hij ook nog wekelijks te vinden in de sportschool. Zijn vaste fitness circuit, bestaat uit 2 km roeien en het stoeien met de nodige gewichten. Prima in vorm geniet deze molenaar dan ook jaarlijks van een heerlijke vakantie en gaat samen met zijn Ineke op pad met de caravan om van het al het moois dat buiten Vaassen ligt te genieten. Het eiland Texel heeft dan wel zijn voorkeur.


Het belang van molen voor de Vaassense bevolking
De molen is onlosmakelijk verbonden met Vaassen. Ruud is hier duidelijk in. Het is een stuk historie, dat in stand moet worden gehouden. Op het onderwerp malen aangekomen geeft hij aan: “er zijn hier in de omgeving geen rogge- of tarwevelden meer. Er zijn ook strenge voorschriften van de voedsel- en warenwet, die het zelf malen van meel aan banden leggen. Neem alleen al de voorschriften die er zijn voor het transport hiervan. Voor het malen van diervoeder gelden andere regels. Met zo nu en dan een toeleveringsadres zou ik blij zijn”. En hij eindigt zijn betoog met:
Wulle hèb in Voassen een prachtige meule stoan. Hie dreait as een tierelier en ik hôape datte veur Vaoasen nog lange zo mag dreaien.

150 jaar Daams’ Molen – aan het woord molenaar Gerrit Gramser

Dit jaar bestaat Daams’ Molen 150 jaar en is het 30 jaar geleden dat de molen is gereconstrueerd. Alle reden om de molen en haar team in het zonnetje te zetten. Op vrijdag 3 juli en zaterdag 4 juli is het feest in en om de molen. In aanloop hier naar toe maakt u kennis met het molenteam. Deze keer is dat Gerrit Gramser.

Wie is Gerrit Gramser
Gerrit is vaak op de werkvloer van de molen te vinden. Een harde werker die samen met de anderen van het team zorgt dat de wieken blijven draaien. Trots vertelt hij dat het jaar 2019 is afgesloten met een record aantal omwentelingen van 212.341.
Geboren als fruittelerszoon in de Betuwe wist hij al jong wat het was om de handen uit de mouwen te steken. Na de middelbare school en het vroegtijdig overlijden van zijn vader, nam Gerrit het fruitteeltbedrijf over van zijn moeder. Hij was 24 jaar toen het bedrijf werd gesaneerd en hij verder ging in de ICT. Er volgde een verhuizing van de Betuwe naar Vaassen.
Inmiddels is Gerrit met pensioen, maar dat betekent niet dat hij op zijn lauweren is gaan rusten. Ruim zeven jaar geleden is hij gestart als vrijwilliger bij Geldersch Landschap en Kasteelen. Hij heeft onder meer het beheer van de boomgaard bij kasteel Cannenburch op zich genomen. Lekker buiten bezig zijn, terug naar waar het voor hem ooit begon: het fruitteeltbedrijf van zijn ouders.
In 2014 werd hij besmet met het molenvirus. Samen met Dirk Brouwer en Ruud Geerligs begon hij met de opleiding. Deze is erop gericht dat je in minimaal 150 praktijkuren, verdeeld over de vier seizoenen, alles leert wat nodig is om elke windmolen in Nederland veilig te kunnen bedienen. De drie molenaars in spe slaagden in 2016. Tevens bleef hun “instructeur”, Andries Higler, als molenaar met de molen verbonden. Hiermee kwam het aantal gediplomeerde molenaars op vier. Er zijn nu drie molenaars in opleiding, de zogeheten MIO’s. Het doorgeven van de molenkennis en zijn ervaring naar anderen is één van zijn speerpunten. En, zoals Gerrit aangeeft, hij wordt ook weer door de jongeren gestimuleerd.
Het molenteam is een groep enthousiaste mensen, ieder met zijn specifieke kennis en vaardigheden, maar ook met een gezamenlijke toewijding. Dat houdt in dat grotere klussen in teamverband worden uitgevoerd, maar ook dat ieder zijn specialisme in kan brengen. Gerrit vindt het bijvoorbeeld leuk om kleine handige verbeteringen aan te brengen die passen binnen de molen. Een beetje inventief zijn en buiten de box te durven denken is zijn motto.
Verder houdt hij de administratie bij zoals het kasboek, het verwerken van de “draaigegevens”, verzorgen van het jaarverslag en het onderhouden van de website. Op deze manier blijf je op de hoogte van wat er in de molenwereld om je heen gebeurt. En dat is iets dat Gerrit heel belangrijk vindt.
Zelf zegt hij: “Door mijn ICT-achtergrond, ben ik vertrouwd geraakt met computers. Dat had tot gevolg dat het onderhoud van de website mijn kant op rolde. De basis was in het verleden al gelegd door Cees Wittekoek. Het was een nieuw kennisgebied voor me, maar voor mijn gevoel een belangrijke schakel in de communicatie naar de buitenwereld. Ik hou persoonlijk niet van een flitsende website, maar van één die de informatie overzichtelijk naar buiten brengt.”
Natuurlijk moet er thuis ook wel eens wat gebeuren. Met plezier pakt hij de werkzaamheden in en om het huis en zijn tuin op. Gelukkig blijft er nog genoeg tijd over om met echtgenote Joke op fietsvakantie te gaan door Europa. Ja, deze molenaar heeft al heel wat kilometers in de benen. Tent achterop en gaan. Daarnaast verruimt hij graag zijn blik en maakt ook grotere reizen wereldwijd.

Het belang van de molen voor de Vaassense bevolking
De molen is op dit moment niet functioneel en levert geen producten aan de gemeenschap en heeft op dat punt helaas geen bindingen met de bevolking. De molenaars vinden dat jammer omdat dat het vak “molenaar” invulling zou geven. De molen is daar technisch wel toe in staat. Voor de ouderen in het dorp is de molen een stuk historie dat in stand gehouden moet worden. Een draaiende molen laat zien dat het hart van Vaassen nog klopt.
Gerrit zegt: “De molen heeft de laatste 30 jaar een aantal ingrepen ondergaan en is daardoor voor een aantal mensen niet meer de oude dorpsmolen. Dat klopt. Maar als de stichting “Op eigen wieken” in 1985 niet voor de molen in de bres was gesprongen, hadden we helemaal niets meer. Samen met de Cannenburch en de kerk vormt de molen een mooi historisch trio. Houden zo. Met het koffie- en theehuis in de molen is het nu een gezellig trefpunt voor de bevolking en de passant.

Het molenteam, een hechte groep mensen
Op de vraag aan Gerrit wat zijn visie is op de molen en wat hij ons mee zou willen geven zegt hij: “Ik ben in de molenwereld nog maar een groentje met vijf jaar ervaring. Eén van mijn belangrijkste taken, naast het operationeel houden van de molen, vind ik, is het doorgeven van basis-molen-kennis aan de volgende generatie en het kweken van enthousiasme om die basis-kennis uit te breiden en ook weer door te geven. Verder vind ik het belangrijk dat het molenteam een hechte groep mensen is, die elkaars mening en inbreng respecteert, waar nodig aanvult en corrigeert. En ook als elkaars gelijken opereren. Beter een zeer goede onderlinge communicatie dan een sterke hiërarchie.”. En met “molenteam” bedoelt hij het collectief van alle betrokkenen: de Stichting Vaassens Molen, de Vereniging Vrienden Daams’ Molen en de molenaars en gidsen.